Василий Сергеевич Соловьев-Болот Боотур Саха Республикатын норуодунай суруйааччыта. П.А.Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата. 1966 с. ССРС Суруйааччыларын союһун чилиэнэ.

Василий Сергеевич 1915 с. муус устар 15 к. Чурапчы улууһугар төрөөбүтэ. Колхозтаах ыччат оскуолатын, Дьокуускайдааҕы пединституту бүтэрбитэ. Ылбыт идэтинэн оскуолаларга, профтехучилищеҕа учууталлаабыта. Сымыйанан буруйдана сылдьыбыта. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии кыттыылааҕа.

Литератураҕа поэт быһыытынан киирбитэ. Кини суруйбут “Ол күн” поэмата республикатааҕы куонкуруска II бириэмийэни ылбыта уонна 1959 с. бэчээттэммитэ.  Болот Боотур талаана проза жанрыгар сириэдийэн тахсыбыта.  Ол курдук “Сааскы дьыбардар”, “Уһуктуу” (үс кинигэ) романнар ааптардара. “Таабырын-хоһооннор” (1961), “Хомурахтаах мин дойдум” (1965), “Куобахчаан” (1967), “Сырдык мичээрдэр” (1974) оҕолорго кинигэлэрдээх. “Ол күнтэн – бу күҥҥэ” (1985).

Албан Аат, Аҕа дойду сэриитин I степеннээх уордьаннарынан, мэтээллэринэн наҕараадаламмыта. СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ.    1993 с. ыам ыйын 24 к. өлбүтэ. Дьокуускайга көмүллүбүтэ.

Василий Сергеевич  ыччаттары иитиигэ 42 сыл устата сыралаахтык үлэлээбит суруйааччы. Кини ситэтэ суох орто үөрэхтээх сылдьан 1933 сылтан педагогическай үлэтин саҕалаабыта. Күнүс начальнай кылаас оҕолорун, киэһэ улахан дьону ааҕарга, суруйарга үөрэтэрэ.

1935 сылтан саха, нуучча тылыгар, литературатыгар идэтийэн үөрэтэн барбыта. Ол быыһыгар оскуола директорынан, үөрэх салаатын инспекторынан, сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. 1936 с. ударник учууталлар 1-гы республиканскай конференцияларыгар кыттыбыта.

1945-1947 сс. Чурапчы оскуолатыгар нуучча тылын, литературатын үөрэтэ-үөрэтэ элбэх краеведческай үлэни ыыппыта. Бүтүн Союзтааҕы туристическай походтарга кыттан, пионердары хас да маршрутунан походка сырытыннаран, комсомол КК хайҕал суругунан, библиотечканан наҕараадаламмыта.

Чурапчы оройуонун кыраайы үөрэтэр музейын олохтообут киһинэн уонна кини  маҥнайгы директорынан Василий Сергеевич буолар.

Василий Сергеевич 1953 сылтан куоракка көһөн киирэн, интернат- профтехучилищеҕа 6 сыл директорынан, ол кэнниттэн учууталынан үлэлээбитэ.

 

 

Суруйааччы Болот Боотур бэйэтин ахтыытыттан, айымньытыттан быһа тардыылар

«Кырдьаҕас ийэттэн-аҕаттан  төрөөн, кыракый сааспыттан дьиэ-уот үлэтигэр – бурдук тардарга, тирии имитэргэ тиийэ – иэмэх курдук эриллэн үөкээбитим, торбос ыстаантан, торбос сонтон атын хаххаланарым суоҕа. Ол-бу кыыбаҕа, ыарыы-сүтүү элбэхтик булара, онон мэнэриги, удаҕаны, ойууну кыырдарарбыт, ырыаны, олоҥхону, остуоруйаны да үгүстүк истэрбит».

Хойутаабыт хоноһо

Хоолдьук уҥуоҕун тиниктиир дииллэр…

Хойутаан ороһу төрөөбүтүм,

Хойутаан үөрэххэ киирбитим,

Хойутаан ыал буолбутум,

Хойутаан хоһооҥҥо холоммутум,

Хойутаан роман суруйбутум.

Хойутаатым диэн хомойбоппун:

Хоолдьук уҥуоҕун тиниктииргэ

холуммаппын –

Хонон ааһар хоноһо курдук

санаммаппын…

Болот Боотур

 

 

 

Саха былыргы олоҕун-дьаһаҕын, саха киһитин өйүн-санаатын ымпыктаан-чымпыктаан, уустаан-ураннаан сатаан хоһуйар.

      Феоктист Софронов     

 

  1. В.С.Соловьев-Болот Боотур салайааччылаах туристическай похуот оҕолоро, сайын 1946 с. (А.А.Саввин аатынан Чурапчытааҕы кыраайы үөрэтэр музей фондатыттан)
  2. “Эдьиийим Лаана Смена Дьячковскаялыын туур оҕус муоһун икки өттүгэр туран түспут хаартыскалара Дьокуускайдааҕы краеведческай музейга 1948-1949 сс. туруорулла сылдьыбыттаах”. С.Ойунская ахтыытыттан