Оҕолорго аналлаах нуучча суруйааччыларын айымньыларын сахалыы тылбаастаабыттарын көрдүү сылдьаммын “Герой оҕолор” диэн 2015 с. кинигэҕэ хараҕым хатан түстэ. Бу кинигэҕэ киирбит кэпсээннэри биллэр суруналыыс уонна тылбаасчыт, бэчээт үлэтин маастара Михаил Демьянович Дьячковскай уонна саха тылын истилиистикэтин, нууччалыы-сахалыы тылбаас хаапыдыратын уһуйааччыта, АБ Тылбаасчыттарын сойууһун чилиэнэ, СӨ Учууталлар учууталлара Ульяна Романовна Плотникова тылбаастаабыттар эбит. Ульяна Плотникова санаатын маннык үллэһиннэ: “Бу кинигэҕэ оҕолор сэрии кэмигэр хорсун дьоруойдуу быһыыларын-майгыларын, толлугаһа суох санааларын, булугас өйдөрүн, дойдуларыгар күүстээх таптал туһунан кэпсэнэр. Сэбиэскэй көлүөнэ ыччат иитиллэн тахсыбыт кэпсээннэрэ буолаллар. Оҕо сахалыы ааҕарыгар тоҕоостоох тиэмэлэргэ үлэлэр элбии турдуннар. Ыччат дойдутун устуоруйатын билиэхтээх”.
Михаил Демьянович хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар суруйааччыларын айымньыларын Семен Курилов, Тэкки Одулок, Андрей Кривошапкин сахалыы саҥардыбыт киһи буолар. Онуоха эбиитин кини биллэр тюрколог, учуонай Николай Демьянович бииргэ төрөөбүт быраата буоларын биллим. Бу кинигэҕэ М.Д. Дьячковскай С.Чумаков «Пионер Валя Котик» уонна Ю. Корольков “Леня Голиков хайдах Сэбиэскэй Союз Геройа буолбутай?” диэн айымньытын аахтыбыт. Онтон «Пионер Валя Котик» туһунан кэпсээн туһунан сэһэргиэ этим. Валя Котик Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Одуха бартыһааннар холбоһуктарыгар олоҕо маннык саҕаланар: подпольщиктар ниэмэстэри кытары кистээн сэриилэһэллэрэ кэпсэнэр. Славута подполиятын салайааччыларыттан биирдэстэрин Михайлов дуоктары провокатор тыллыыр. Онтон Горбатюгу криминальнай полициялар накаастаан өлөрөллөр, ол да буоллар кини биир да киһини этэн биэрбэт. Онно подпольщик Диденко Анна Никитичнаҕа, уолугар Валикка уонна убайыгар Викторга тутаары сылдьалларын туһунан этэн күрэтэр. Кини эппэтэҕэ буоллар, Валиктааҕы эмиэ тутуо эбиттэр.
Уолчааны разведчигынан аныыллар. Ити сылдьан өстөөхтөр вагоннарын хаста даҕаны эһитэлииллэр. Өскөтүн өстөөххө түбэһэр күннээх да буоллахтарына, биир да тылы эппэттэр. Валя Котик бу кэпсээнтэн наһаа хорсун санаалаах, мындыр өйдөөх оҕо буолара көстөр. Тылбаас айымньы ис хоһоонун дириҥник арыйбыт. Уолчаан хорсуннук уонна хомолтолоохтук сырдык тыына быстыбытын харааста ааҕа ааҕаҕын. Михаил Демьянович айар үлэтин, олоҕун туһунан кэлин өссө да сырдатыахпыт диэн туран түмүктүүбүн.
Ангелина Кузьмина, түмэл старшай научнай сотруднига

Дьоруой оҕо Валя Котик

Оҕолорго аналлаах нуучча суруйааччыларын айымньыларын сахалыы тылбаастаабыттарын көрдүү сылдьаммын “Герой оҕолор” диэн 2015 с. кинигэҕэ хараҕым хатан түстэ. Бу кинигэҕэ киирбит кэпсээннэри биллэр суруналыыс уонна тылбаасчыт, бэчээт үлэтин маастара Михаил Демьянович Дьячковскай уонна саха тылын истилиистикэтин, нууччалыы-сахалыы тылбаас хаапыдыратын уһуйааччыта, АБ Тылбаасчыттарын сойууһун чилиэнэ, СӨ Учууталлар учууталлара Ульяна Романовна Плотникова тылбаастаабыттар эбит. Ульяна Плотникова санаатын маннык үллэһиннэ: “Бу кинигэҕэ оҕолор сэрии кэмигэр хорсун дьоруойдуу быһыыларын-майгыларын, толлугаһа суох санааларын, булугас өйдөрүн, дойдуларыгар күүстээх таптал туһунан кэпсэнэр. Сэбиэскэй көлүөнэ ыччат иитиллэн тахсыбыт кэпсээннэрэ буолаллар. Оҕо сахалыы ааҕарыгар тоҕоостоох тиэмэлэргэ үлэлэр элбии турдуннар. Ыччат дойдутун устуоруйатын билиэхтээх”.
Михаил Демьянович хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар суруйааччыларын айымньыларын Семен Курилов, Тэкки Одулок, Андрей Кривошапкин сахалыы саҥардыбыт киһи буолар. Онуоха эбиитин кини биллэр тюрколог, учуонай Николай Демьянович бииргэ төрөөбүт быраата буоларын биллим. Бу кинигэҕэ М.Д. Дьячковскай С.Чумаков «Пионер Валя Котик» уонна Ю. Корольков “Леня Голиков хайдах Сэбиэскэй Союз Геройа буолбутай?” диэн айымньытын аахтыбыт. Онтон «Пионер Валя Котик» туһунан кэпсээн туһунан сэһэргиэ этим. Валя Котик Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Одуха бартыһааннар холбоһуктарыгар олоҕо маннык саҕаланар: подпольщиктар ниэмэстэри кытары кистээн сэриилэһэллэрэ кэпсэнэр. Славута подполиятын салайааччыларыттан биирдэстэрин Михайлов дуоктары провокатор тыллыыр. Онтон Горбатюгу криминальнай полициялар накаастаан өлөрөллөр, ол да буоллар кини биир да киһини этэн биэрбэт. Онно подпольщик Диденко Анна Никитичнаҕа, уолугар Валикка уонна убайыгар Викторга тутаары сылдьалларын туһунан этэн күрэтэр. Кини эппэтэҕэ буоллар, Валиктааҕы эмиэ тутуо эбиттэр.
Уолчааны разведчигынан аныыллар. Ити сылдьан өстөөхтөр вагоннарын хаста даҕаны эһитэлииллэр. Өскөтүн өстөөххө түбэһэр күннээх да буоллахтарына, биир да тылы эппэттэр. Валя Котик бу кэпсээнтэн наһаа хорсун санаалаах, мындыр өйдөөх оҕо буолара көстөр. Тылбаас айымньы ис хоһоонун дириҥник арыйбыт. Уолчаан хорсуннук уонна хомолтолоохтук сырдык тыына быстыбытын харааста ааҕа ааҕаҕын. Михаил Демьянович айар үлэтин, олоҕун туһунан кэлин өссө да сырдатыахпыт диэн туран түмүктүүбүн.
Ангелина Кузьмина, түмэл старшай научнай сотруднига