Софронов Анемподист Иванович  – Алампа (14. 11. 1886 – 24.10. 1935 сс.).

Саха уус-уран литературатын төрүттээччилэриттэн биирдэстэрэ.

1886 с. сэтинньи 14 күнүгэр Таатта улууһун I Дьохсоҕон нэһилиэгэр “Куобах буһарбыт” алааһыгар төрөөбүтэ. 16 сааһыгар түөрт сыллаах Ытык Күөллээҕи церковно-приходской оскуолаҕа үөрэнэ  киирбитэ, икки сыл үөрэнэн бүтэрбитэ. 1904 сыллаахха биитэ Василий Иванович Софронов, билиҥҥи Кириэс Халдьаайы нэһилиэгэр (уруккута III Байаҕантай нэһилиэгэ), биир кылаастаах оскуолаҕа учууталынан ананар. Онно убайыгар үс кыһын олорон үөрэнэр. Ол сылларга А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, М. Ю. Лермонтов, Н. А. Некрасов айымньыларын кытары билсэр.

1907 сыллаахха  Дьокуускай куоракка кэлэн типографияҕа “Саха кыраайа” хаһыакка наборщигынан үлэҕэ киирэр. Бу кэмтэн саҕалаан Анемподист Иванович Софронов театр, бэчээт, саха интеллигенциятын эйгэтигэр сыстан үлэлэһэн барар. 1909 сыллаахха хаһыата сабыллан, Кирилл Спиридонов диэн атыыһыкка суруксутунан, тылбаасчытынан, суотчутунан үлэҕэ киирэр. Ол кэм устата Спиридонов атыыһытка бэйэтигэр олорон үлэлиир. Ити курдук 1921 сылга диэри суруксутунан үлэлиир.

1909 сыллаахха Дьокуускайга нуучча улуу суруйааччытын Н. В. Гоголь “Кэргэннэнии” (“Женитьба”) диэн комедията сахалыы туруоруллубута, бу пьесаҕа кэлин саха аатырар суруйааччылара буолбут Алексей кулаковскай, Анемподист Софронов сүрүн оруоллары толорбуттар.

1912 сылтан Дьокуускайга сахалыы “Саха саҥата” диэн сурунаал тахсыбыта. Анемподист Софронов онно редакция сүрүн чилиэнэ буолта, бэйэтин икки кэпсээнин Аттат Нуорупос (Таатта Соппуруон) диэн псевдонимынан илии баттаан (“Кэпсээн”, “Сүллүүкүн кэпсээнэ”) бэчээттэппитэ. Бу сурунаалга бастакы хоһооно “Төрөөбүт дойду” ити  псевдонимынан бэчээттэппитэ. Ол эрэн сурунаал сэттэ эрэ нүөмэрэ тахсан баран бүтэр.

1913 сыллаахха  муус устарга Евдокия Константиновна Яковлеваны кэргэн ылар. 1914 сыллаах сайын Булуҥҥа айаннаабыттара. Бу сыл кинилэр онно кыстыыллар, онно олорон Алампа “Дьадаҥы Дьаакып” драматын суруйбута.

1915-1916 сылларга “Таптал”, “Олох дьэбэрэтэ” пьесаларын суруйбута.

1917 сыллаахха “Бүдүрүйбүт көммөт” драматын суруйар.

1917-1920 сылларга “Саха аймах” диэн культурнай сырдатар общество иһинэн тэриллибит театральнай секцияны салайбыта, элбэх сахалыы пьеса туруоруллубута.

1919 сылтан Анемподист Софрнов – Саха күбүөрүнэтээҕи норуот үөрэҕириитин салаатын научнай-методическай секциятын инструктора, “Манчаары” диэн културнай-сырдатар общества председателин солбуйааччы.

“Олох дьэбэрэтэ”, “Манчаары” драмаларын 1920 сыллаахха суруйталаабыта. 1921-1922 сыллаахха “Олох оонньуура” драманы суруйар.

1921-1922 сылларга Саха сиригэр  партия күбүөрүнэтээҕи комитетын органын быһыытынан тахса сылдьыбыт “Манчаары” диэн хаһыакка Анемподист Иванович редакция чилиэнинэн уонна эппиэттиир секретарынан, онтон эппиэтиир редакторынан үлэлиир. Онно хас да ыстатыйата тахсыбыта.

1922-1923 сылларга Анемподист Софронов саҥа олоҕу уруйдуур элбэх хоһооннору айбыта, кини үгүс ырыатын норуот уоһуттан түһэрбэккэ ыллыыр.

1923-1924 сылларга кыһын А.И. Софронов хоту Булуҥҥа баран, Саха күбүөрүнэтээҕи эргиэн тэрилтэтин түүлээҕи, балыгы тутар факториятыгар сэбиэдиссэйдээбитэ. Ити 1924 сыллаахха Саха АССР Киин Ситэриилээх Комитетын (Верховнай Совет) чилиэнинэн талыллыбыта.

1924 сыллаахха А.И. Софронов бастакы кинигэтэ “Дьадаҥы Дьаакып” драма бэчээттэнэн тахсыбыта.

1925 сыллаахха бэс ыйыгар кинини Саха правительствота Москва, Ленинград куораттарга ССРС Наукаларын академиятын 200 сылын туолуутугар Саха АССР представителин быһыытынан ыыппыта.

1926 сылтан А.И. Софронов “Чолбон” сурунаалы редакциялаан таһаарсар, ахсынньы ыйтан Саха АССР Совнаркомун уурааҕынан Саха Государственнай театрын сэбиэдиссэйинэн ананар. Бу сололоругар икки сыл үлэлээбитэ.

1926 сылга Москваҕа сахалыы тыланан “Оонньуулар”, “Манчаары”, эһиилигэр “Таптал”, “Бүдүрүйбүт көммөт”, “Олох дьэбэрэтэ” туспа кинигэлэринэн бэчээттэнэн тахсар.

1927 сылга тахсыбыт “Куоратчыт” кэпсээнэ “Чолбон” сурунаалга таһаартарбыта.

1928 сыллаахха сымыйанан буржуазнай национализмҥа буруйданан 5 сыл устата болдьохтонон Новосибирскайга, онтон Казанскай, Бутырскай хаайыыларыгар олорор. Онтон салгыы Архангельскай уобаласка, Иркутскай губерниятыгар көскө ыытыллар.

Дойдутугар 1933 сыллаахха төннөн кэлбитэ.

Алтынньы 24 күнүгэр 1935 сыллаахха сэллик ыарыыттан ыалдьан өлбүтэ.