П.А. Ойуунускай аатынан литературнай мусуойга буолбут “Үһүйээн киэһэтигэр” «Арчы» дьиэтин дириэктэрэ, суруналыыс В.И. Бочонина таҥха туһунан былыргы кэпсээннэртэн уонна өтө көрүүлэниигэ Сэһэн Ардьакыап түүлү тойоннооһунуттан уонна Мэҥэ Хаҥалас Мооруктар төрдүлэрэ Буох Дьиэхсин, Үөһээ Бүлүү Сохсолооҕор олорбут Ылдьаана эмээхсин, Мэҥэ Хаҥалас Наахаратыгар олорбут Ыстапааһа тустарынан кэпсээтэ. Болония таһынааҕы францисканецтар манастыырдарын уһуйааччыта Раньо Неро «Трава Тосканы” диэн кинигэтин 1972 с . булбуттар. Ол кинигэ иһигэр “Вечная книга. Оракул” диэн рукопиһа баара. Онно бу киһи өтө көрүүлэрэ киирбиттэр. Кини Арассыыйаны Тартаарыйа диэн суруйар эбит. 1925 с. “бу сиргэ кыһыл дьаабал үөрэҕэ тарҕаныаҕа, таҥараларын дьиэтигэр сибиинньэ эрэ мунна сэлтэйэр, уота-күөһэ суох” диэбит. Ити Өрөбөлүүсссүйэ бириэмэтин хойутатан көрбүт эбит. “Биир айаҕыттан буруолуу сылдьар эһэ курдук киһи хайалартан түһэн кэллэ. Улуу дойду тирана буолла. Бу ынырык киһи дьаһалынан элбэх киһи кэтэххэ ытыллан өлүөхтэрэ. Онтон тыыннаахтар үүрбэ сүөһүтүн курдук саҥата суох олоруохтара. Кини салайыытын кэннэ Тартаарыйа модун державаҕа кубулуйуо. Бу дойду аһары баран, оннооҕор халлааны кыайыаҕа. Сиэркилэ курдук эргийэр сылга бу дойдуттан биир рыцарь халлааҥҥа көтүөҕэ” диэбит. Бу Сталины уонна Юрий Гагарий 1961 с. космоска көтүүтүн эппит эбит. 1961 сыл диэни ортотунан аҥаардаан таҥнары туттахха сиэркилэҕэ көстөр курдук эргийэр сыл. Бу туһунан В.И. Бочонина «П.А. Ойуунускай «Сүүс сыллаах былаан» айымньыта уонна Саха республикатын сайдар саҕахтара» кинигэтигэр сиһилии кэпсэнэр.

Олус үчүгэй, сэргэх көрсүһүү буолла. Учуонайдар, саха былыргытын сэргээччилэр сырыттылар, инникитин да маннык тэрээһиннэр элбии туралларыгар баҕа санааларын эттилэр.

Ангелина Кузьмина, литературнай мусуой